reklam
reklam

BURSA YAŞAM | Bursa Haberleri, Bursa, Bugün ve Son Dakika

reklam

NURİ İYEM 100 YAŞINDA / PORTRE – YÜZ RESMİ

reklam
NURİ İYEM 100 YAŞINDA / PORTRE – YÜZ RESMİ
25 Nisan 2020 - 13:32

Haber : Ayşegül Arcan

Nuri İyem’in, bir sanatçı olarak portresi, Türkiye Sanatı’nın modernleşme sorunlarının yansımasıdır.

Üç Güzeller, Tuval üzerine yağlıboya, 80 x 120 cm, 1970’li yıllar, Büyükkuşoğlu Ailesi Koleksiyonu



Sanayi-i Nefise’nin, Osmanlı döneminden, yeni kurulan Cumhuriyet’e devrettiği kültürel sorunlara yaklaşım, tarihsel radikal dönüşüm kararlılığının “ne”liğine ve sorunlara yaklaşım biçimlerinin “nasıl”lığına ilişkin önemli göstergeler sunar.

 Portre, Tuval üzerine yağlıboya, 100 x 64, 1980’li yıllar, Özel Koleksiyon



Bu anlamda Nuri İyem portresi ve Nuri İyem portreleri bir öznelliğin yansımalarından öte, toplumsal-kültürel siyasanın taşıyıcılarıdır. Zamana, mekâna ve özneye biraz yakından bakarsak imparatorluk formatı Osmanlı’nın, çözülen ve çözülmek zorunda olan, bunun yetmezliğinin bilincinde ve aciliyetinde olan kadrolarının, yukarıdan aşağı kurmaya çalıştığı irade, modernitenin zaman ve uzam olarak dayattığı sıkışıklığın arasında giderek radikalleşmiştir. “Devlet” modeli konusunda, bugüne kadar sarkan ve hâlâ “demokrasi”mizin karakteristik yapısını belirleyen müdahaleci merkezi iradenin çelişki ve çatışmalarının öznesi asker-sivil bürokrasinin kendinden menkul meşruiyeti, sermaye ile sınıf ittifakı, baskı ve şiddet uygulama alışkanlığı, toplumsal dokuyla uyumsuzluğun göstergesidir.

Portre, Tuval üzerine yağlıboya, 61 x 46 cm, 1999



İktisadi, toplumsal, siyasi ve kültürel gelişmecilik kalkınma planları araçsallaştıkça, çoğulcu, katılımcı ve sorumlu yurttaşlık modelinin kurumsallaşmasına olan inancı çok çabuk tüketmiştir.

Cumhuriyet’in birinci kuşağının bu konuda yaşadığı yıkım, aydın-entelektüel kimliğini hızla ayrıştırıp, devlet-toplum ikilemi içinde yolunu belirleyici kılmıştır.

Portre, Karton üzerine yağlıboya, 30 x 25 cm, 1990



Bu anlamıyla Aydın-Sanatçı özneye gereğinden fazla bir yük olarak binen “toplumsal muhalefet” sorumluluğu, sanatın kendi iç sorunları içinden değil, gündelik hayatın, siyasetin doğrudan aktörü olarak yaşamını belirlemiştir. Yakından bakarsak bir Ahmet Hamdi Tanpınar, Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Kemal Tahir, Nazım Hikmet, Sabahattin Ali, Orhan Kemal ve ismini sayamayacağımız birçok edebiyatçı, şair, sanatçı siyasetin, toplumsal muhalefetin sözcüleri olarak politikleşmişlerdir. Gruplar, hizipler adına temsiliyet ilişkisini sanatçılar üstlenmek durumunda kalmıştır.



(…)

(Nuri İyem Yüz Yaşında / Portre sergisi için hazırlanan  kitaptaki  Feyyaz Yaman’ın Portre-Yüz Resmi başlıklı yazısından bir kesit)

Portre, Tuval üzerine yağlıboya, 65 x 60 cm, 1999, Dilber Kalkan Koleksiyonu
Evin İyem’in Portresi, Tuval üzerine yağlıboya, 65 x 50 cm, 1998, Evin Sanat Galerisi Koleksiyonu
Adalet Cimcoz’un Portresi, Duralit üzerine yağlıboya, 75 x 60 cm, 1952, Evin Sanat Galerisi Koleksiyonu
Portre, Duralit üzerine yağlıboya, 26 x 20 cm, 1980’li yıllar, Evin – Ümit İyem Koleksiyonu
Kan Gülleri, Duralit üzerine yağlıboya, 25 x 32 cm, 1980’li yıllar, Evin – Ümit İyem Koleksiyonu
Otoportre, Duralit üzerine yağlıboya, 46 x 54 cm, 1999, Evin Sanat Galerisi Koleksiyonu

Nuri İyem (1915-2005)


1933–1937 arasında; Nazmi Ziya, Hikmet Onat, İbrahim Çallı ve Léopold Lévy atölyelerinde çalışarak, İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi (İDGSA) Resim Bölümü’nden birincilikle mezun oldu. 1940’ta İDGSA Yüksek Resim Bölümü’ne devam etmek üzere Akademi’ye döndü. Abidin Dino, Agop Arad, Avni Arbaş, Ferruh Başağa, Fethi Karakaş, Haşmet Akal, Kemal Sönmezler, Mümtaz Yener, Selim Turan ve Turgut Atalay ile birlikte, balıkçıları ve liman işçilerini betimledikleri resimlerle 1941’de Beyoğlu Matbuat Müdürlüğü Salonu’nda Liman sergisini açtılar. Sonrasında Léopold Lévy’nin bu genç öğrencileri, “Yeniler” adını aldı. Yeniler Grubu Türk resim tarihinde ilk kez toplumsal gerçekçi resmi savunan görüşleriyle önemli bir dönüm noktası oluşturdu. 1944’te Nalbant resmiyle birincilik kazanarak yüksek resim bölümünden mezun oldu. 1946’da Beyoğlu’nda bir mağazanın üçüncü katında ilk kişisel sergisini açtı ve Yeniler Grubu’nun dördüncü sergisine katıldı. Aynı yıl UNESCO sergisine Nalbant yapıtını gönderdi. Yeniler Grubu’nun 1947’den 1951’e kadar her iki yılda bir Fransız Kültür Merkezi’nde düzenlenen tüm sergilerine katıldı. 1948’de soyut resme yöneldi. Manzara ve nesne soyutlamaları yaptı. 1951’de Yeniler Grubu’nun dağılması üzerine Türk Ressamları Derneği’ne üye olarak derneğin sergilerine katıldı. 1952’de nüler ve portrelerden oluşan ikinci kişisel sergisini Maya Sanat Galerisi’nde açtı. Bu tarihten itibaren her yıl düzenli olarak kişisel sergi açmayı sürdürdü. 1956’da Venedik, 1957’de Sao Paulo Bienali’ne katıldı. 1965’e kadar soyut ve nonfigüratif çalışmalarını sürdürdü. 1959-1970 arasında çeşitli duvar resmi çalışmaları yaptıysa da hiçbiri günümüze ulaşamadı. Aynı dönemde Yeditepe ve Dost dergileri için sanat yazıları yazdı. 1986’da Tüyap Ticaret Merkezi’nde 50. Sanat Yılı onuruna retrospektif sergisi açıldı ve sergi ile ilgili kitabı yayımlandı. 1973’te Cumhuriyet’in 50. Yılı Resim Ödülü, 1989’da Sedat Simavi Görsel Sanatlar Ödülü ve 1997’de Tüyap İstanbul Sanat Fuarı Onur Ödülü’nü aldı. 2001’de Evin Sanat Galerisi, resimlerinin yer aldığı koleksiyonları tespit ederek görselleri arşivledi. Projenin devamı olarak, 1504 resimden oluşan Dünden Yarına Nuri İyem retrospektif sergisi açıldı ve sergiye gelen tüm yapıtların yer aldığı iki ciltlik kitabı yayımlandı. 18 Haziran 2005 tarihinde kaybettiğimiz büyük usta Nuri İyem’in eserleri Evin Sanat Galerisi’nde sergilenmekte ve eserlerine sertifika verilmeye devam edilmektedir.

reklam

© 2020 Bursa Yaşam. Tüm Hakları Saklıdır.